Loader icon жүктеу
Улы элементтердің адам ағзасына әсері
11.02.2020

Аз мөлшерде кейбір ауыр металдар адам өмірі үшін қажет. Олардың арасында мыс, мырыш, марганец, темір, кобальт және басқалары бар. Алайда, олардың құрамының нормадан жоғары болуы уытты әсер етеді және денсаулыққа қауіп төндіреді. Олардың ішіндегі ең қауіптілері сынап, қорғасын, кадмий, мышьяк, фтор, фенол, аммиак, сутек хлориді. Барлық аталған заттар адам денсаулығына айтарлықтай әсер етеді, әсердің ауырлық дәрежесі концентрацияға, заттардың әсер ету жиілігі мен уақытына, сондай-ақ қоршаған ортаның жағдайына, жасына, жынысына және адам ағзасының жағдайына байланысты болады. Көбінесе балалар, науқастар, зиянды өндірістік жағдайларда жұмыс істейтін адамдар, темекі шегушілер осал болып келеді.

Барлық улы заттар көрсетілген әсердің таңдаулылығымен ерекшеленеді, кейбіреулері қан айналымы жүйесі ауруларының дамуына әсер етеді және жүйке жүйесі мен сезім мүшелерінің ауруларын, басқалары тыныс алу және ас қорыту жүйесінің ауруларын тудырады.

Негізгі қауіп факторлары гиподинамия, артық салмақ, теңгерімсіз тамақтану, артериялық гипертензия, психоэмоционалдық стресс, темекі шегу және тағы басқалары болып табылады. Олар аурудың басталуын және дамуына ықпал етеді, ағзада патологиялық өзгерістерді тудырады.

Уытты элементтер барлық жерде байқалады: жерасты және жер үсті суларында, тау жыныстарында, топырақтарда, атмосфералық ауада, өсімдіктер мен жануарларда кездеседі. Азық-түлік, су және ауа арқылы бұл заттар адам ағзасына енеді. Уытты заттар шикізаттан және қайта өңдеу кезінде адамдар үшін қауіпті тамақ өнімдерінің концентрациясына тиісті технологиялық нұсқаулықтарды бұзған жағдайда ғана енуі мүмкін. Уытты элементтердің көбеюі суды және ауаны жеткіліксіз өңделген өндірістік қалдықтармен ластайтын өнеркәсіптік кәсіпорындар маңында болуы мүмкін.

Аймақтың қоршаған ортасының жағдайын бағалаудың негізгі критерийі - осы аймақта тұратын халықтың денсаулығы болып табылады. Денсаулық деңгейінің 50% жеке өмір салтына, 25% - қоршаған ортаның әсеріне, 15% - тұқым қуалаушылыққа және 10% - медициналық көмектің сапасына байланысты. Бұл адамның денсаулығын сақтаудың үлкен резерві оның өмір салтын және қоршаған ортамен қарым-қатынасын ұйымдастыруға негізделгенін көрсетеді.

Азаматтардың денсаулығы мен қауіпсіздігінің маңызды факторы – көк (жасыл) желектер. Жасыл кеңістіктер - ауаны тазартатын және ылғалдандыратын табиғи сүзгі болып табылады. Сонымен қатар өсімдіктер жасыл заттарды бөледі - ұшпа, олар бактерицидтік әсерге ие және адамның тонусына әсер етеді. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың жанында отырғызылған өсімдіктер ерекше маңызға ие. Көптеген өсімдіктер қалалардың ауа бассейніне түсетін әртүрлі зиянды заттардың өзіндік көрсеткіші ретінде қызмет етеді. Кейбір өсімдіктер улы заттарды сіңіре алады.

Улы элементтерің пайда болу сипаты бойынша ұзақтылығы жедел және созылмалы уланулар болып бөлінеді. Уланудың алдын-алу үшін гигиена мен дұрыс тамақтану мәселесіне ерекше назар аудару қажет. Қолды, ойыншықтарды және киімді тазалықта ұстау керек. Үй-жайға тазартқыш заттарды қолданумен ылғалды тазалауды жиі жүргізу, мүмкіндік бойынша озонизаторлар мен ылғалдандырғыштарды қолдану қажет. Кішкентай әрі сапалы сүзгілері бар шаңсорғышты қолданған абзал. Ағзадан жиналған токсиндерді шығару үшін тамақтануда сүт өнімдерін, көкөністер, жемістер мен дәнді дақылдарды жиі тұтынған жөн. Бұл факторлар ауыр металдардың асқазан-ішек жолында жиналмай, сіңірілмей, ағзадан шығарылуына септігін тигізеді. Азық-түлік майлы болмауы керек. Дәрумендер мен антиоксиданттар ерекше пайдалы қасиеттерге ие.

Салауатты өмір салтын насихаттауды, әсіресе жастар мен әйелдер арасында жүргізу қажет, бұл өмір сүру сапасын мен ұзақтығын жақсартып, жоғарлатады. Салауатты өмір салты жұмыс пен демалыстың гигиеналық режиміне ықпал етеді, ал адамның зиянды әдеттері керісінше кедергі келтіреді.

 

 

ҚР ДСМ ТКҚСҚБК «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК

Ақмола облысы бойынша филиалының Степногорск қалалық бөлімшесінің санитариялық-гигиеналық зерттеу зертхананың маманы – О.В.Пономаренко мақаланы дайындады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданбасын орнатыңыз:
1) Ашыңыз сайты Safari
2) сақтау Түймешігін түртіңіз
3) Қосу экран үйге