Алиментариус Кодексінің оқиғалар шежіресі

2026 жылғы 28 және 29 сәуірде Пестицидтердің қалдықтары жөніндегі Кодекс Алиментариус комитетінің (CCPR) және Тағам өнімдеріндегі ветеринариялық дәрілік препараттардың қалдықтары жөніндегі Кодекс Алиментариус комитетінің (CCRVDF) қос мақсатта қолданылатын қосылыстар бойынша Біріккен электрондық жұмыс тобының виртуалды отырысы өтті. Бұл жұмыс тобының негізгі мақсаты – пестицид ретінде де, ветеринариялық препарат ретінде де қатар қолданылатын заттардың қалдықтарының рұқсат етілген ең жоғары деңгейлерін (бұдан әрі – РЕЕЖД) үйлестіру болып табылады.

Виртуалды отырыс жұмысына әлемнің түрлі елдерінен жануарлар мен өсімдіктер денсаулығы қызметтерінің 200-ден астам маманы қатысты. Қазақстан тарапынан Ләйлә Сімбайқызы Аңсабаева – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Ветеринариялық бақылау және ветеринариялық препараттардың айналымы басқармасының басшысы; Зейнулла Шәріпов – ҚР ДСМ СЭБҚ «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК халықаралық ынтымақтастық маманы.

Іс-шара қорытындысы бойынша жұмыс тобы қос мақсаттағы қосылыстар үшін бірыңғай РЕЕЖД-н анықтауда прагматикалық тәсілді («fit-for-purpose») мақұлдады. Тәуекелдерді бағалаудың қолданыстағы деректерін пайдалануға және РЕЕЖД-ның ең жоғары мәнін қабылдауға негізделген бұл тәсіл бес қосылысқа қолданылды: цифлутрин, дельтаметрин, перметрин, тиабендазол және абамектин.

Сонымен қатар, бұлшықет тіні, тағамдық субөнімдерге, жұмыртқа, май, бал, сүт, майы бар теріге қатысты терминдер мен анықтамалар бойынша ұсынымдар әзірленді.

Виртуалды отырыс нәтижелері Кодекс Алиментариус Комиссиясының 49-шы сессиясында (2026 жылғы 6-10 шілде) және 2027 жылдың басында өтетін CCPR мен CCRVDF бірлескен сессиясында қарау үшін ұсынымдар дайындауға негіз болады.

ҚР ДСМ КСЭК «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК мен «Астана медицина университеті» КЕАҚ арасындағы 2025 жылғы 27 мамырдағы № 19-d-40 ынтымақтастық туралы меморандум шеңберінде 2026 жылғы 13-16 сәуір аралығында Стратегиялық даму және халықаралық ынтымақ департаментінің мамандары тамақ қауіпсіздігі бойынша семинар өткізді.

Семинар аудиториясына 3 курс студенттері мен «Астана» МУА оқытушылары, Академик Е. Д. Дәленов атындағы Профилактикалық медицина ғылыми-зерттеу институтының қызметкерлері қатысты.

Семинардың басында, Стратегиялық  даму және халықаралық ынтымақ департаментінің маманы З. Б. Китарова Ұлттық сараптама орталығы, оның миссиясы, құрылымы, кадрлық ресурстары және зияткерлік әлеуеті туралы презентация жасады.

Ғылыми-зерттеу институтының директоры, медицина ғылымдарының кандидаты, профессор А. Абдулдаева Қоғамдық денсаулық сақтаудың түрлі салаларында жобаларды бірлесіп әзірлеуге және іске асыруға дайын екендігін білдірді.

Медицина ғылымдарының докторы, профессор Н.М.Карсыбекова  «Азық-түлік генезінің АМР медициналық аспектілері», «Азық-түліктің жаңа көздері және азық-түлік жүйелері» атты Алиментариус кодексі комиссиясының жұмысы туралы  баяндамаларын ұсынды.

«Тамақ пен жемдегі ластаушы заттар. Азық-түлік пен жемшөптегі ластаушы заттардың минималды концентрациясын анықтауға арналған Алиментариус Кодексінің критерийлері», «Транс майларды тұтынудың медициналық аспектілері. Техникалық регламент», Ситуациялық тамақтануды қалай талдауға болады» тақырыптары бойынша  м. ғ. к. Ж. Т. Толысбаева баяндады.

З.Ф.Шәріпов  «Әлемде және Қазақстан Республикасында тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы шұғыл ден қою жүйесі», "Антибиотиктерді қолдану жөніндегі Алиментариус кодексі», «Фермадан үстелге: өсімдік шаруашылығындағы химиялық тәуекелдерді басқару», «Ветеринариялық препараттарды пайдалану тамақ қауіпсіздігі мәселесі болып табылады» тақырыптары бойынша  баяндамаларын ұсынды.

Стратегиялық даму және халықаралық ынтымақ департаментінің мамандары З. Б. Китарова мен Ж. Т. Джусиева міндетті бағдарламалар мен ХАССП қағидаттарын енгізу бөлігінде өздерінің білімдері мен практикалық тәжірибелерімен бөлісті.

Айта кету керек, аудитория ұсынылған ақпаратқа қызығушылық танытты және семинар интерактивті қарым-қатынас жағдайында өтті.

Ғылыми-зерттеу институтының директоры, МҒК,профессор А. Абдулдаева болашақта осындай семинарларды тұрақты негізде өткізуге тілек білдірді.

Алиментариус Кодексінің QR-кодтары бар Алиментариус Кодексінің тамақ тектес микробқа қарсы препараттарға төзімділікпен күрес жөніндегі күнделіктері Академик Е. Д. Дәленов атындағы Профилактикалық медицина ғылыми-зерттеу институтына сыйға берілді.

2026 жылғы 23-27 наурыз аралығында Миннеаполис қаласында (Миннесота штаты, АҚШ) «Кодекс Алиментариус» Комиссиясының Тамақ өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың қалдықтары жөніндегі комитетінің 28-ші сессиясы (бұдан әрі – CCRVDF’28) өткізілді. Осы жылдың 22 наурызында CCRVDF’28 аясында жалғаспалы іс-шара өтті.

CCRVDF’28 жұмысына Қазақстан тарапынан келесі өкілдер қатысты: Аңсабаева Ләйлә Симбайқызы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Ветеринариялық бақылау және ветеринариялық препараттардың айналымы басқармасының басшысы, Шәріпов Зейнулла – ҚР ДСМ СЭБҚ «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК (бұдан әрі – ҰСО) халықаралық ынтымақтастық маманы, Бердібек Мирас – ҰСО Атырау облысы бойынша филиалының санитарлық-эпидемиологиялық және зертханалық аналитика бөлімінің бастығы.

Тамақ өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың шекті рұқсат етілген деңгейлерінің (бұдан әрі – ШРЕД), соның ішінде экстраполяциялау жолымен белгіленген жобалары талқыланды. Мысалы, тетрациклиндер мен циперметриндер үшін экстраполяцияланған ШРЕД мәселесі қаралды.

Сондай-ақ, CCRVDF’28 тетрациклиндер мен ивермектиннің түйе тұқымдастардың тіндеріне арналған экстраполяцияланған ШРЕД-ін бекітудің келесі кезеңіне ілгерілетті.

Бүйрек пен бауырдан басқа жеуге жарамды субөнімдерге шекті рұқсат етілген концентрацияларды экстраполяциялау критерийлерін пысықтау кезінде жан-жақты және кешенді тәсілді қолдану мақсатында, Комитет тетрациклиндер, цефтиофур және ивермектин бойынша эксперименттік зерттеу жүргізуге келісті.

CCRVDF’28 сессиясында қолданыстағы ШРЕД болмаған жағдайларда, жануарлар жеміне шарасыз және байқаусызда тасымалдауынан туындаған тамақ өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың қалдықтары анықталған кезде, тәуекелдерді бағалау негізінде ұсынылатын шаралар бойынша басшылыққа алынатын қағидалар пысықталып, әрі қарай бекіту үшін «Кодекс Алиментариус» Комиссиясына жолданды.

2026 жылғы 01-02 сәуір. Алиментариус Кодексінің ұлттық құрылымы үшінші рет "Алиментариус кодексі. Ақпанның бірінші жартысына қатыса алмаған филиалдар үшін "Кодекс құжаттары бойынша бейіндік комитеттер".

Семинар аудиториясына Ұлттық сараптама орталығы филиалдарының санитарлық-гигиеналық және бактериологиялық зертханаларының мамандары кірді.

Семинарға Ақмола, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Жетісу облыстары бойынша кәсіпорын филиалдарының 24 маманы қатысты.

Медицина ғылымдарының докторы, профессор Н.М. Қарсыбекова «Кодекс Алиментариус» комиссиясының рөлі мен міндеттері, Кодекс сайтында жұмыс істеу алгоритмі, Кодекс құжаттарымен жұмыс, сондай-ақ талдау әдістері мен сынама алу жөніндегі комитет аясындағы жұмыс туралы шолу жасады.

Кодекс бойынша байланыс тұлғасы, медицина ғылымдарының кандидаты Ж.Т. Толысбаева Кодекс мәселелерін уақтылы әрі тиімді үйлестіру үшін Кодекс байланыс тұлғасының негізгі функцияларын, сондай-ақ Кодекстің қоспалар және тамақтану мен арнайы диеталық мақсаттағы өнімдер жөніндегі комитеттері аясында жұмыс істеу алгоритмін таныстырды.

ИНФОСАН және РАСФФ үйлестірушісі З.Ф. Шарипов аудитория назарына азық-түлік өнімдеріндегі ветеринариялық дәрілік препараттардың қалдықтары, сондай-ақ пестицидтер жөніндегі кодекс комитеттерінің жұмысының негізгі бағыттарын ұсынды.

Баяндамалар соңында 2019 жылы Алматы қаласында өткен Еуропа бойынша ФАО/ДДҰ үйлестіру комитетінің 31-ші сессиясын өткізу туралы бейнеролик көрсетілді.

Семинарға қатысушылар баяндамашыларға ақпараттық презентациялар үшін алғыс айтып, алынған ақпараттың зертханалық тәжірибеде пайдасы туралы өз көзқарастарымен бөлісті.

Қатысушылар осындай семинарларды тұрақты түрде өткізу туралы тілектерін білдірді.

Барлық тілекбілдірушілірге семинарда ұсынылған презентациялар жіберілді.

Қорытындылай келе, семинарларға кәсіпорынның барлық филиалдарының 92 маманы қатысты.

Ағымдағы жылдың 23-27 наурызы аралығында Германия Федеративтік Республикасының Тұтынушылардың құқықтарын қорғау және азық-түлік қауіпсіздігі федералды агенттігі ұйымдастырған халықаралық семинар өтті.

Семинар жұмысына әлемнің барлық өңірлерінің – Еуропа, Азия, Африка, Таяу Шығыстың өкілдері қатысты. Қазақстаннан Алиментариус кодексі, дмн мәселелері бойынша Ұлттық үйлестіруші, профессор Н.М. Қарсыбекова қатысты.

Спикерлер ретінде Германия, Швеция, Австрия, Исландияның азық-түлік қауіпсіздігі саласында әлемдік тәжірибесі бар сарапшылар шақырылды.

Семинар аясында Германия мен Еуропадағы азық-түлік қауіпсіздігінің құқықтық және институционалдық негіздері бойынша презентациялар ұсынылды. Қазіргі тенденциялар аясында жасанды интеллектті тамақ бақылауын жүзеге асыруда қолдану перспективалары туралы презентация қызығушылық тудырды. Бақылау жүргізудегі зертханалардың рөлі - желі, функциялар, ынтымақтастық, сондай-ақ ресми бақылау жүргізу кезіндегі тәуекелдерді басқару: инспекциялар, аудит, тамақ кәсіпорындарындағы тәуекелдерді жіктеу, ХАССП жүйесін бағалау туралы презентация белсенді талқылауға түрткі болды.

Қазіргі жағдайда, интернет-сауда кең ауқымға ие болып, әлемнің көптеген елдерінде бөлшек сауда нарығының ажырамас бөлігіне айналған кезде, Германиядағы интернет-сауданы бақылау құрылымының жұмысы туралы ақпарат үлкен қызығушылық тудырды.

Қатысушылар тамақ өнімдерінің ел шекарасынан өтуі кезінде бақылау жүргізу қағидаттарын қызу талқылады.

Айта кету керек, семинар интерактивті форматта өтті: сұрақ - жауап, бұл ұсынылған материалға кері реакция алуға мүмкіндік берді.

Семинар соңында қатысушылар 2027 жылға арналған болашақ семинардың әлеуетті тақырыптарының тізбесімен семинарды өткізудің тиімділігін бағалау сауалнамасын толтырды.

Толық курстан өткен барлық қатысушыларға қатысу туралы сертификат беріледі.

2026 жылғы 16 наурызда онлайн форматта «Кодекс Алиментариус» Комиссиясының Еуропа жөніндегі үйлестіру комитеті ААШҰ/ДДСҰ алдын ала сессиясы Германияның өңірлік үйлестірушісі жетекшілігімен өткізілді. Аталған сессияда Тағам өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың қалдықтары жөніндегі Кодекс комитетінің (CCRVDF) 28-сессиясының алдағы күн тәртібіндегі мәселелері қаралды. Кеңеске Еуропалық одақ, Норвегия, Ұлыбритания және Қазақстаннан 29 өкіл қатысты.

Ерекше назар балық (филе) пен балдағы фумагиллин дициклогексиламині (ДХГ) бойынша ең жоғары рұқсат етілетін деңгейлерді (ЕЖРЕД) белгілеу кезінде ААШҰ/ДДСҰ-ның тағамдық қоспалар жөніндегі бірлескен сарапшылар комитетінің (JECFA) жұмысына қажетті деректердің жеткіліксіздігі мәселесіне аударылды. Қатысушылар JECFA жұмысын аяқтау үшін қосымша ғылыми ақпарат қажет екенін атап өтті.

Сондай-ақ, тетрациклиндер тобы бойынша ЕЖРЕД-ді түйе тұқымдас жануарларға экстраполяциялау мүмкіндігі талқыланды. «Кодекс Алиментариус» рәсімдік нұсқаулығының талаптарын сақтау және аталған ветеринариялық препараттар тобын JECFA-ның қарауына арналған басымдық тізіміне енгізу қажеттігі атап өтілді.

2026 жылдың 26 ​​наурызында ДДҰ Еуропалық кеңсесінің «Денсаулық сақтау қауіпсіздігін жоспарлау» тақырыбы бойынша вебинар өтті. «Бірыңғай денсаулық» тәсілі арқылы денсаулық қауіпсіздігін жоспарлауды күшейту. Вебинарға Еуропалық аймаққа 53 мүше- елдің 84 өкілі қатысты.

Вебинарды ДДҰ Еуропалық кеңсесі басқармасының басшысы, бірыңғай Денсаулық тәсілінің үйлестірушісі Симона Серавеси ашты.

Алғашқы презентацияны Ирландиядан келген доктор профессор Тони Холохан ұсынды.  Ол COVID-19 пандемиясынан алынған сабақтарды және «Бір денсаулық» тәсілінің тек дәрі-дәрмекпен емдеу тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар тамақ қауіпсіздігі мен зоонозды инфекциялар тұрғысынан да маңыздылығын егжей-тегжейлі талдады.

Зооноздық ауруларды басқару жолдары сипатталған, ДДҰ Еуропалық кеңсесінің тамақ қауіпсіздігі бойынша техникалық сарапшысы Peter hoejskov сыртқы бағалау құралдарына талдау жасаған.

Албанияда профессор Бино Сильвианың  ұсынған Бірыңғай денсаулық тәсілін жүзеге асыру тәжірибесі өте пайдалы және көрнекі болды.

Доктор Джоанель Сальви ле Ганрек геномдық секвенирлеуге қатысты барлық шығындарды қамтитын геномдық қаржы құралын сипаттайтын презентация ұсынды.

Қырғызстан Республикасының Ұлттық туберкулезге қарсы күрес орталығы директорының орынбасары Гүльмира Калмамбетованың презентациясы ерекше қызығушылық тудырды.

Жаңа буын секвенирлеу әдісін орындаған елдің табысты тәжірибесі ұсынылды.

Вебинар сұрақ-жауап сессиясымен аяқталды, оның барысында барлық баяндамашылар вебинар қатысушыларының сұрақтарына жауап берді.

Бұл семинар ДДҰ Еуропалық аймақтық кеңсесі ұйымдастырған және өткізген бірқатар семинарлардың бөлігі болып табылады. Келесі вебинар 2026 жылдың 13 мамырына жоспарланған.

13 наурыз 2026, Кодекс Алиментариус мәселелер бойынша ведомствоаралық үйлестіру кеңесінің (әрі қарай КАВҮК) отырысы онлайн форматта өтті. М. ғ. д., профессор Карсыбекова Н.М. 2026 жылдың I тоқсанындағы (қаңтар-наурыз) Кодекс Алиментариус тобының қызметі өткен кезеңде өткізілген кеңестер мен іс-шаралар туралы есептік баяндама жасады. КАВҮК мүшелеріне Кодекс Алиментариус тобының ҚР ДСМ санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетімен, Кодекс комитеттері бойынша, ҰСО жұмысы шеңберінде жұмысы туралы, сондай-ақ өткен кезеңде өткізілген кеңестерпен іс-шаралар туралы ақпарат баяндалды.

Бұдан әрі Кеңес хатшысы Толысбаева Ж.Т. Кодекс Алиментариус Ұлттық құрылымының 2026 жылға арналған жұмыс жоспары туралы баяндады.

INFOSAN және RASFF үйлестірушісі Шарипов З.Ф. азық-түлік өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың қалдықтары жөніндегі Кодекс комитетінің дөңгелек хаттары және CCPR/CCRVDF бірлескен электрондық жұмыс тобы, сондай-ақ RASFF және INFOSAN хабарламалары бойынша жұмыс туралы баяндады.

Кодекс Алиментариус Ұлттық үйлестіруші, м.ғ.д., профессор Карсыбекова Н.М. «Азық-түлік өндірісінің жаңа көздері мен жүйелері» презентациясын ұсынды. Баяндама қатысушылардың қызығушылығын тудырды. КАВҮК төрағасы, ҚР ДСМ СЭБК техникалық регламенттер талаптарының сақталуын бақылау басқармасының басшысы Садубаева А.Н. ЕЭК деңгейінде халық үшін азық-түлік өнімі ретінде крикет ұнын өндіру және өткізу туралы мәселе қаралғанын хабарлады. Қазіргі уақытта Ресейде осы өнім үшін қауіпті бағалау бойынша зерттеу жұмыстары жүргізілуде.

КАВҮК мүшелері 2026 жылғы 1 тоқсандағы есепті және 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын қабылдады және бекітті.

Ағымдағы жылдың сәуір айында мүдделі тараптардың қатысуымен осы жылдың маусым айында Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі күнін өткізуді талқылау үшін онлайн кеңес өткізу туралы шешім қабылданды.

26-27 ақпан, 2026. Ұлттық құрылым Кодекс Алиментариус «Кодекс Алиментариус. Салалық комитеттер. Кодекс құжаттары» ақпанның бірінші жартысында қатыса алмаған филиалдар үшін екі күндік оқыту семинарын қайта өткізді.

Семинар аудиториясына Ұлттық сараптама орталығы филиалдарының санитарлық-гигиеналық және бактериологиялық зертханаларының мамандары кірді.

Семинарға Кәсіпорынның Астана және Шымкент қалалары, Маңғыстау, Павлодар, Түркістан, Ақтөбе облыстары бойынша филиалдарының 24 маманы қатысты.

Медицина ғылымдарының докторы, профессор Н.М. Қарсыбекова «Кодекс Алиментариус» комиссиясының рөлі мен міндеттері, Кодекс сайтында жұмыс істеу алгоритмі, Кодекс құжаттарымен жұмыс, сондай-ақ талдау әдістері мен сынама алу жөніндегі комитет аясындағы жұмыс туралы шолу жасады.

Кодекс бойынша байланыс тұлғасы, медицина ғылымдарының кандидаты Ж.Т. Толысбаева Кодекс мәселелерін уақтылы әрі тиімді үйлестіру үшін Кодекс байланыс тұлғасының негізгі функцияларын, сондай-ақ Кодекстің қоспалар және тамақтану мен арнайы диеталық мақсаттағы өнімдер жөніндегі комитеттері аясында жұмыс істеу алгоритмін таныстырды.

ИНФОСАН және РАСФФ үйлестірушісі З.Ф. Шарипов аудитория назарына азық-түлік өнімдеріндегі ветеринариялық дәрілік препараттардың қалдықтары, сондай-ақ пестицидтер жөніндегі кодекс комитеттерінің жұмысының негізгі бағыттарын ұсынды.

Баяндамалар соңында 2019 жылы Алматы қаласында өткен Еуропа бойынша ФАО/ДДҰ үйлестіру комитетінің 31-ші сессиясын өткізу туралы бейнеролик көрсетілді.

Семинарға қатысушылар баяндамашыларға ақпараттық презентациялар үшін алғыс айтып, алынған ақпараттың зертханалық тәжірибеде пайдасы туралы өз көзқарастарымен бөлісті.

Қатысушылар осындай семинарларды тұрақты түрде өткізу туралы тілектерін білдірді.

Барлық тілекбілдірушілірге семинарда ұсынылған презентациялар жіберілді.

Ұлттық Алиментариус Кодексі құрылымы «Алиментариус Кодексі. Салалық комитеттер. Кодекс құжаттары» тақырыбында екі күндік оқыту семинарын ұйымдастырды.

Семинар аудиториясы Ұлттық сараптама орталығы филиалдарының санитариялық-гигиеналық зертханаларының мамандарын, сондай-ақ Кәсіпорынның мүдделі департаменттерінің өкілдерін кірді.

Семинарға Абай, Алматы, Атырау, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Қызылорда, Солтүстік Қазақстан облыстарының, Кәсіпорынның мүдделі департаменттерінің 44 маманы қатысты.

Медицина ғылымдарының докторы, профессор Н.М. Қарсыбекова «Алиментариус Кодексі» комиссиясының рөлі мен міндеттері, кодекс сайтында жұмыс істеу алгоритмі, кодекс құжаттарымен жұмыс, сондай-ақ Талдау әдістері мен сынама алу жөніндегі комитет аясындағы жұмыс туралы шолу жасады.

Кодекс бойынша байланыс тұлғасы, медицина ғылымдарының кандидаты Ж.Т. Толысбаева кодекс мәселелерін уақтылы әрі тиімді үйлестіру үшін кодекс байланыс тұлғасының негізгі функцияларын, сондай-ақ кодекстің қоспалар және тамақтану мен арнайы диеталық мақсаттағы өнімдер жөніндегі комитеттері аясында жұмыс істеу алгоритмін таныстырды.

ИНФОСАН және РАСФФ үйлестірушісі З.Ф. Шарипов аудитория назарына азық-түлік өнімдеріндегі ветеринариялық дәрілік препараттардың қалдықтары, сондай-ақ пестицидтер жөніндегі кодекс комитеттерінің жұмысының негізгі бағыттарын ұсынды.

Семинар қатысушыларына 2019 жылы Алматы қаласында өткен ФАО/ДДҰ-ның Еуропа бойынша Үйлестіру комитетінің 31-сессиясы туралы бейнеролик көрсетілді.

Презентациялар аудитория тарапынан үлкен қызығушылық тудырды. Негізгі мәселелер бойынша белсенді пікірталас өтті. Қатысушылардың барлық сұрақтарына баяндамашылар жан-жақты жауап берді. Семинар қатысушылары мұндай семинарларды тұрақты негізде өткізу қажеттігін атап өтті. Қалаған барлық қатысушыларға семинарда ұсынылған презентациялар жолданды.

2026 жылғы 11 ақпанда «Кодекс Алиментариус» Комиссиясының Еуропалық аймақ бойынша ФАО/ДДҰ Үйлестіру комитеті шеңберінде Азық-түлік жүйелері негізінде тамақтану жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының онлайн кеңесі өтті. Кеңес жұмысына ФАО, ДДҰ Еуропалық кеңселері, жұмыс тобының Төрағасы – Германия Федеративтік Республикасы, тең Төрағалары-Испания, Қазақстан, Түркия қатысты.

«Кодекс Алиментариус» Комиссиясының Еуропалық аймақ бойынша ФАО/ДДҰ Ұйлестіру комитетінің 34 сессиясына орайластырылған есепке тамақтану бойынша ұсынымдар жобасы талқыланды.

Қатысушылар ұсыныс жобалары мен есеп бойынша түсініктемелер берді.

Қазақстан сондай - ақ ұсынымдарға толықтырулар енгізді, сондай – ақ посткеңестік кеңістік елдері үшін әдіснама бойынша онлайн форматта– FSBDG -food systems based on dietary guidelines-азық-түлік жүйелеріне негізделген тамақтану жөніндегі Нұсқаулық бойынша вебинар өткізуді ұсынды.

ДДҰ мен ФАО-ның аймақтық кеңселері де ұсыныстар бөлімдеріне толықтырулар енгізді.

Жұмыс тобының Төрағасы Майкл Килб (Германия) барлық толықтырулар енгізілгеннен кейін ұсыныстардың соңғы нұсқасы, сондай-ақ есеп жобасы жұмыс тобының барлық мүшелеріне ұсынылатынын түсіндірді.

Жұмыс тобының кезекті отырысы бұрын жоспарланған іс-шаралар кестесіне сәйкес өткізілетін болады.

Ағымдағы жылдың 6 ақпанында ҚР ДСМ КСЭК «Ұлттық сараптама орталығы» РМК (бұдан әрі – ҰСО) базасында «Алиментариус Кодексі» комиссиясы Хатшылығының CL 2025/47-PR/RVDF «CCPR және CCRVDF пайдаланатын жануарлар алынатын өнімдерге арналған өнім сипаттамаларын үйлестіру бойынша пікірлер сұрату» және CL 2025/48-PR/RVDF «Кодекспен белгіленген қос мақсаттағы қосылыстар үшін қалдықтардың ең жоғары рұқсат етілген деңгейлерін (MRL) үйлестіру бойынша пікірлер сұрату» атты циркулярлық хаттары талқыланды.

Талқылау ҰСО-ның Стратегиялық даму және халықаралық ынтымақ департаментінің Ғылыми менеджмент және халықаралық ынтымақ секторынан м.ғ.д., проф. Қарсыбекова Найля мен Шәріпов Зейнулланың ұйымдастыруымен өтті. Іс-шараға ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің, «Атамекен» ҰКП, А. Байтурсынов атындағы Қостанай өңірлік университетінің,  Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінен, ҰСО-ның Жетісу облысы мен Атырау облысындағы филиалдарынан, «Қазақстанның май-тоңмай одағы» қауымдастығы» ЗТБ-дан, «Антиген» ғылыми-өндірістік кәсіпорны» ЖШС-нен және басқа да ұйымдардан 10-нан астам ұлттық сарапшы қатысты.

Талқылау барысында Кодекс Алиментариус комиссиясының Пестицидтер қалдықтары жөніндегі комитеті (CCPR) мен Ветеринариялық дәрілік препараттар қалдықтары жөніндегі комитеті (CCRVDF) пайдаланатын жануарлар алынатын  өнімдерге арналған өнімдерге арналған тауарлар бойынша өнім анықтамалары қаралды. Бұл жұмыс аталған комитеттер арасында үйлестіруді қамтамасыз ету және бірыңғай терминологияны қолдану мақсатында жүргізілді. Әсіресе, Қазақстан Республикасында және ЕАЭО кеңістігінде оларды қолдану қажеттілігіне байланысты «май», «филе», «бұлшық ет тіні», «табиғи үлестердегі терісі бар бұлшық ет тіні» сияқты терминдер қызу пікірталас тудырды.

CL 2025/47-PR/RVDF талқылауына жоспарланғаннан көп уақыт жұмсалуына байланысты, кеңеске қатысушылар CL 2025/48-PR/RVDF мәселесін ағымдағы жылдың 16 ақпанынан кейін қарау туралы шешім қабылдады.

2026 жылғы 23 қаңтарда Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Медициналық орталығының «Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама орталығы» ШЖК РМК-ның базасында халықаралық HACCP тәжірибелері негізінде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі семинар өткізілді. Аталған семинарға мемлекеттік күзет қызметінің өкілдері қатысты.

Семинардың баяндамашыларының бірі Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖК РМК-ның маманы Шәріпов Зейнулла болды. Ол Қазақстан Республикасының Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі органдардың халықаралық желісімен (INFOSAN), сондай-ақ Азық-түлік пен жем-шөп қауіпсіздігіне байланысты тәуекелдер туралы жедел хабарлау жөніндегі Еуропалық жүйемен (RASFF) байланыс жөніндегі ұлттық байланыс тұлғасы болып табылады. Ол «Әлемде және Қазақстан Республикасында азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы төтенше жағдайларға ден қою жүйелері» тақырыбында баяндама жасады.

Презентация барысында Қазақстан Республикасының уәкілетті органдарының азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы қауіптер туындаған кезде төтенше жағдайлар орын алған жағдайда өзара іс-қимыл жасауының жалпы схемасы ұсынылды. INFOSAN-мен жұмыс істеу және өзара іс-қимыл жасау аспектілері, тиісті инциденттер туралы елдерді хабардар ету мақсатында, қарастырылды. Нарықта қауіпті өнімдердің болуы жағдайында әрекет ету жүйесінің үздік үлгісі ретінде RASFF ұсынылды. Алынған хабарламалар бойынша Қазақстан Республикасының INFOSAN және RASFF-пен өзара іс-қимыл жасау мысалдары келтірілді.

2026 жылғы 3 ақпанда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Шығыс Жерортатеңізі өңірлік бюросы (EMRO), Африка өңірлік бюросы (AFRO) және Еуропа өңірлік бюросы (EURO) бірлесіп деректердің қолжетімділігі мен деректер алмасу тетіктеріне қатысты Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Альянстың сұранысына арналған вебинар өткізді. Вебинар жұмысына ИНФОСАН-ның байланыс нүктелері қатысты, қатысушылардың жалпы саны әртүрлі елдерден 90-нан астам адамды құрады. Қазақстаннан ИНФОСАН байланыс нүктелері ретінде доктор, профессор Карсыбекова Найля және Шарипов Зейнулла қатысты.

Өткізілген вебинар аясында ДДСҰ-ның Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі альянсы (бұдан әрі – ДДСҰ Альянсы) жүзеге асырып жатқан жұмыс таныстырылды. ДДСҰ Альянсы – бұл 2022–2030 жылдарға арналған Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ДДСҰ-ның Жаһандық стратегиясын іске асыруға байланысты мәселелер бойынша ынтымақтастықты, білім алмасуды және күш-жігерді үйлестіруді қамтамасыз ету мақсатында құрылған ДДСҰ-ның ынтымақтас орталықтары мен басқа да серіктестер желісі.

ДДСҰ-ның Жаһандық стратегиясын табысты іске асырудың негізгі кезеңдерінің бірі ретінде вебинар барысында «Ландшафтық талдауға шолу: тағам арқылы таралатын аурулар мен азық-түлік өнімдерінің контаминациясы жөніндегі деректердің қолжетімділігі, сондай-ақ деректер алмасу тетіктері» атты сауалнама қарастырылды. Толтырылған сауалнамаларды ұсыну бойынша аралық нәтижелер ұсынылды. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі жаһандық күш-жігердің маңыздылығын ескере отырып, ДДСҰ Альянсы сауалнаманы әлі ұсынбаған елдердің оны тапсыру қажеттілігіне ерекше назар аударды. Осыған байланысты сауалнаманы ұсынудың соңғы мерзімі 2026 жылғы қаңтардан наурыз айына ауыстырылды. Қазақстан толтырылған сауалнаманы 2025 жылғы қараша айында жолдады.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы "Ауыл" партиясымен бірлесіп, ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің, ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің, ҚР Экология министрлігінің, Қазақстандық ветеринария конгресінің, Ақмола облысының фермерлер қауымдастығының, Еуропалық Одақтың қатысуымен "Қазақстанның ауылдық жерлеріндегі Азық-түлік қауіпсіздігі және зооноздардың алдын алу:" бірыңғай денсаулық" тәсілі негізінде бірлескен іс-қимыл " атты дөңгелек үстел ұйымдастырып, өткізді ДДСҰ бюросы, ФАО елдік кеңсесі, Орталық Азиядағы ӨЖС Субөңірлік өкілдігі.

Мәселелер бойынша ұлттық үйлестіруші Алиментариус кодексі МҒД, профессор Н.М. Карсыбекова азық-түлік генезінің АМР, халықаралық ұйымдардың рөлі, оның ішінде Алиментариус кодексі туралы презентация жасады.

Азық-түлік генезінің АМР-мен күрес жөніндегі іс-қимылдардың "жол картасы" үшін ұсыныстар тұжырымдалды, ДДҰ, "Ауыл"партиясының қатысуымен әлеуетті бастамалар келісілді. Мемлекеттік, академиялық, жеке құрылымдар арасында жаңа әріптестік байланыстар орнатылды.

11 қараша 2025 жылы, Комиссия «Кодекс Алиментариус» (бұдан әрі – Комиссия) отырысының екінші күнінде қызықты пікірталас өтті. Комиссия делегаттарының қарауына ұсынылған стандарт әзірлеу бойынша жаңа жұмыс бойынша ұсыныстардың ішінде ең көп талқыланғаны пастерленген түйе сүтінің стандартын әзірлеу жұмысы болды. Бір қызығы, алдын ала кезеңде Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ) бастамашы болған бұл стандарт аймақтық (Таяу Шығыс) болуы көзделсе, кейінірек Еуропа (Қазақстан, Түркіменстан, т.б.), Африка (Кения, Мавритания, Чад және т.б.) аймағында мүше елдер де түйе сүтін өндіріп, экспорттайтыны белгілі болды.

Қазақстандық делегация БАӘ делегациясымен бірқатар жұмыс кездесулерін өткізді, онда техникалық мәселелер талқыланды. Профессор Қонуспаева Г.С. жұмыстың бірнеше тармақтары бойынша сараптамалық түсініктемелер берді.

Біріккен Араб Әмірліктері Комиссия отырысында стандарт жобасын таныстырғаннан кейін Құрама Штаттар делегациясы құрғақ сүт пен құрғақ кілегейге арналған қолданыстағы стандартқа (CXS 207-1999) қарамастан, сүттің жеке түрі үшін тәуелсіз стандартты әзірлеу ұсынылғанына алаңдаушылық білдіріп, сөз алды. Сондай-ақ, Уругвай, Куба, Парагвай сияқты елдер бұл ұсынысқа күмән келтірді.

Қазақстандық делегацияның басшысы, ҚР ДСМ СЭБК «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК Басқарма төрағасы Қиясов Е.А. Қазақстанның пастерленген түйе сүтіне арналған Кодекс стандарты бойынша жаңа жұмыстарды ілгерілетуге зор қолдау көрсететінін растады. Африка құрлығы, Таяу Шығыс, Азия, Әзірбайжан, Өзбекстан және Грузия елдері де жұмысты қолдады.

Сондықтан Комиссия 48-ші сессиясы бойынша баяндамасында Сүт және сүт өнімдері комитеті (CCMMP, Жаңа Зеландия) аясында жоғарыда аталған стандарт бойынша жұмыстың басталуы туралы көрсетеді. Жұмыс барысында электронды жұмыс тобы құрылады.

Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталығының шақыруымен 2025 жылдың 8, 30 маусымында және 3 шілдеде «Халықаралық аспектілер және азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету» атты семинарлар раундына медицина ғылымдарының докторы, профессор Қарсыбекова Н.М. қатысты.

Семинарға санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменттерінің, Ұлттық сараптама орталығы филиалдарының – Алматы, Алматы және Жамбыл облыстарының санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталықтарының, тамақ өнімдерін өндірушілердің, қоғамдық тамақтану орындарының, мамандандырылған жоғары оқу орындарының өкілдері, азық-түлік өнімдерін бұрмалау бойынша халықаралық сарапшылар (Ирландия), ДДҰ-ның елдегі кеңсесінің координаторы Н.А.А. Қарсыбекова.

«Кодекс Алиментариус. Қазақстан тәжірибесі» баяндамасымен профессор Қарсыбекова Н.М. Қатысушылардың азық-түлік қауіпсіздігі, азық-түлік өнімдерінің импорты мен экспорты, кодтық процедуралар бойынша сұрақтарына жауап берді. «Шин-Лайн» кәсіпорны бойынша экскурсияға қатысты.

2025 жылғы 27 маусым, Кодекс Алиментариус Ұлттық құрылымымен Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі күніне арналған онлайн форматта халықаралық дөңгелек үстел дайындалып, ұйымдастырылды. Дүниежүзілік азық – түлік қауіпсіздігі күнінің тақырыбы – «Іс-әрекеттегі ғылым».

ФАО мен ДДҰ қолдауымен «Кодекс Алиментариус» Комиссиясының жұмысы Азық-түлік проблемалары бойынша ғылыми зерттеулерді үйлестіруге ықпал етеді және комиссияның өзі осы салада ғылыми ақпарат алмасу үшін маңызды халықаралық платформаға айналды.

Көптеген жылдар бойы төрт сарапшы орган: JECFA, JMPR , JEMRA , JEMNU көптеген беделді көздерден жарналарды шоғырландыру арқылы жиналған ең жақсы ғылыми ақпарат негізінде қауіпсіздікті бағалайды және халықаралық анықтамалық құжаттар ретінде қарастырылатын басылымдар шығарады.

Халықаралық дөңгелек үстелдің ашылу салтанатына Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің Төрағасы, Денсаулық сақтау министрлігінің Бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Бейсенова Сархат, Ауыл шаруашылығы Министрлігі Ветеринарлық бақылау және қадағалау комитетінің өкілі Әбілқасымова Салтанат. «Кодекс Алиментариус» Комиссия төрағасының орынбасары Др Битул Вазгечер, ФАО-ның Еуропа және Орталық Азия бойынша Өңірлік кеңсесінің, ДДҰ елдік кеңсесінің, ДДСҰ-ның Орталық Азия бойынша субөңірлік Өкілдігінің өкілдері қатысты.

Дөңгелек үстел жұмысына Еуразиялық экономикалық комиссия, Беларусь, Қырғызстан, Тәжікстан өкілдері, мүдделі министрліктер мен ведомстволардың өкілдері, зертханалық санитарлық және ветеринарлық сараптама, академиялық топтар, жоғары оқу орындары, халықаралық ұйымдар қатысты. Қатысушылар азық-түлік қауіпсіздігінің әртүрлі аспектілерін, негізгі мәселелерді шешуде сектораралық тәсілдің маңыздылығын, азық-түлік қауіпсіздігін нығайтудағы ғылымның рөлін, Кодекс Алиментариус құжаттарының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі, тұтынушылардың денсаулығын қорғаудағы және адал сауда практикасына жәрдемдесудегі маңыздылығын талқылады. 

Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша Қарар қабылданды, онда қатысушылар жаһандық сын-қатерлер кезеңінде Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі күнінің ерекше маңыздылығын, тұтынушылардың денсаулығы мен әділ сауданы қорғау мақсатында «Бірыңғай денсаулық» тәсілі қағидаттарында азық-түлік жүйесінің барлық қатысушыларының азық-түлік қауіпсіздігі саласында тұрақты өзара іс-қимылды қамтамасыз етудің маңыздылығын атап өтті. Бұдан басқа, Қазақстан Республикасында тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы үздік әлемдік тәжірибелерді енгізу қажеттілігі, ғылымның рөлін күшейту, тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі мен сапасын қамтамасыз етудегі тәуекелдер мен білім беруді бағалау қажеттілігі, тұтынушылардың қауіпсіз және сапалы тамақ өнімдеріне құқықтары туралы хабардарлығын арттырудың маңыздылығы атап өтілді.

2025 жылғы 23 сәуір, ҚР Денсаулық сақтау министрлігі ҚР Білім министрлігімен және ЮНИСЕФ елдік кеңсесінің қолдауымен Қазақ тамақтану академиясымен бірлесіп ұйымдастырған "Мектептегі тамақтану: білім беру ұйымдарында тамақтану стандартын енгізу" тақырыбында дөңгелек үстел өтті.

Дөңгелек үстелге республиканың облыстық денсаулық сақтау және білім департаменттерінің, бейінді құрылымдардың басшылары, ДДҰ, ФАО халықаралық ұйымдарының сарапшылары шақырылды.

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова, Қазақстан Республикасының Білім министрі Ғани Бейсембаев, Қазақ тағаматану академиясының президенті Алмаз Шарман, Қазақстан Республикасындағы БҰҰ Балалар Қоры (ЮНИСЕФ) өкілінің орынбасары Летисия Баззи-Вейл құттықтау сөз сөйледі.

Ұлттық құрылым Кодекс Алиментариус «Салауатты тамақтануды дамытуға және одан әрі кеңейтуге үлес» ФАО жобасына қатысатын сарапшылар ретінде дөңгелек үстелге шақырылды. Азық-түлік қауіпсіздігінің негізі Кодекстің ғылыми негізделген стандарттары болып табылатыны белгілі. Кодекс Алиментариустың сарапшылар мектептегі тамақтанудың ажырамас бөлігі болып табылатын тамақ қауіпсіздігі және дұрыс тамақтану мәселелерінде консультациялық көмек көрсетеді.

2025 жылғы 17-21 ақпанда Кодекс Алиментариус тобы Германия Федеративтік Республикасының Ауыл шаруашылығы және азық-түлік министрлігінің техникалық қолдауымен азық-түлік қауіпсіздігі бойынша онлайн халықаралық тренингтен өтті. Тренингтің негізгі мақсаты тамақ өнімдеріндегі ветеринариялық препараттардың қалдықтары, бактерияға қарсы төзімділік және зооноздарды басқару туралы өзекті ақпаратты ұсыну болды.

Семинарға Азия, Африка, Еуропа, Таяу Шығыс елдерінен 300-ден астам қатысушы қатысты.

Дәріскерлер ретінде Еуропалық Одақ елдері, АҚШ, Канада, Австралия, ДДҰ мен ФАО-ның штаб-пәтерінен белгілі ғалымдары, өз салаларының сарапшылары шақырылды.

Ветеринариялық препараттарды қолдану тәуекелдерін басқару, зертханалық сараптама қоңыраулары, ЕО-да микробқа қарсы препараттарды қолдану сияқты тақырыптар қамтылды: микробқа қарсы төзімділік күрес туралы мақсаттары, басымдықтары, Кодекс Алиментариустің стандарттары, сектораралық өзара іс – қимыл - "бірыңғай денсаулық" тәсілінің негізі, азық-түлік тізбегіндегі зооноздар мен МҚТ мониторингі, тамақтан уланудың өршуін басқару және көптеген басқалары.

Халықаралық тренинг жоғары деңгейде өтті. Қатысушылар "сұрақтар мен жауаптар" секциясы аясында жедел кері байланыс алу мүмкіндігіне ие болды.

Қарсыбекова Н. М., Толысбаева Ж. Т. ГФР Федералдық ауыл шаруашылығы және азық-түлік министрлігінің (Президент Фридель Крамер) ITSFOOD 2025 сертификатына ие болды.

2026 жылы Азық-түлік қауіпсіздігі бойынша келесі халықаралық тренингті асыға күтеміз.